نویسنده: پریفام رایحه

  • گروه بویایی

    گروه بویایی

    از جمله مهم ‌ترین و پایه‌ای‌ترین مفاهیم در شناخت بهتر رایحه عطرها، شناخت گروه‌های بویایی می‌باشد.
    تا کنون ۳۲ گروه بویایی برای تفکیک بهتر عطرها در نظر گرفته شده است که در ۷ خانواده بویایی به نام‌های معطر(Aromatic)، مدیترانه‌ای (Chypre)، مرکباتی (Citrus)، گُل‌دار (Floral)، چوبی (woody)، شرقی (Oriental) و چرمی (Leather) قرار گرفته‌اند.

    خانواده بویایی آروماتیک

    اولین خانواده بویایی آروماتیک به شش گروه تقسیم می‌شود:

    1-1)  گروه آروماتیک یا معطر (Aromatic)

    نت های بویایی آروماتیک مجموعه‌ای از گیاهان معطر همچون رُزماری، زیره، هِل، اسطوخودوس، ریحان، جوز هندی، نعناع، ترخون، فلفل سیاه، خِس‌خِس (وِتیوِر)، زنجبیل، خزه بلوط، گل شمعدانی، رُز، مریم گلی، آویشن، گل بهارنارنج، زعفران، گل وانیل، سدر و سیج (Sage از گیاهان ادویه‌ای سبز با بوی تند است که در مناطق گرمسیر رشد می‌کند) را شامل می‌شوند. عطرهای این گروه بویایی رایحه‌ای بسیار تند و تا حدودی تلخ (علف مانند) دارند و این ویژگی سبب شده بیشتر عطرهای مردانه در این گروه جای گیرند و به ندرت عطری ویژه بانوان در این گروه قرار گرفته است.

    1-2) گروه معطر آبزی (Aromatic Aquatic)

    ترکیبات این گروه شامل آرایه‌های بویایی تازه‌ای نظیر آب دریا، نمک دریایی، برگ پرتقال و علف دریایی در کنار نت‌های آروماتیک می‌باشند که حسی سبز، تلخ و شور مانند آب دریا را تداعی می‌کنند، عطرهای آروماتیک آبی اغلب مردانه بوده و رایحه‌ای نشاط آور دارند.

    1-3) گروه معطر سرخسی (Aromatic Fougere)

    ریشه نام‌گذاری این گروه بویایی برگرفته از لغت فرانسوی (Fougere) یا فوژه به معنی سرخس می‌باشد. ماده معطر کومارین (Coumarin) که بویی شبیه به وانیل دارد یکی از ترکیبات اصلی سرخس است. پاول پارکوت (Paul Parquet) عطرساز معروف فرانسوی برای اولین بار در تاریخ عطرسازی ماده کومارین را از سرخس استخراج کرد و اولین عطر این گروه بویایی را با نام (Fougere Royal) در سال ۱۸۸۲ میلادی طراحی کرد که توسط خانه عطر قدیمی و معروف هابیگانت (The House Of Houbigant) به دنیای عطر معرفی گردید. کومارین در گیاهانی مانند لوبیای تونکا و یونجه نیز یافت می‌شود. از دیگر ترکیبات گروه آروماتیک سرخسی می‌توان به اسطوخودوس، خزه، شمعدانی و چوب اشاره کرد. عطرهای این گروه اغلب مردانه هستند و رایحه‌ای با طعم تند و کمی تلخ و طبیعتی گرم و کلاسیک دارند.

    1-4) گروه معطر میوه‌ای (Aromatic Fruity)

    در این گروه نت‌های آروماتیک با میوه‌های تازه ترکیب شده‌اند. نت‌های میوه‌ای مانند سیب سبز، گلابی، انگور، نارگیل، آناناس، توت سفید، توت فرنگی، انگور سیاه، شلیل، هندوانه و هلو در کنار نت‌های معطر، عطرهایی با طراوت و تا حدودی خنک خلق کرده‌اند. تشخیص این گروه کمی سخت است چرا که با تنفس عمیق می‌توان رایحه میوه را احساس کرد.

    1-5) گروه معطر سبز (Aromatic Green)

    گروه آروماتیک سبز دارای نت‌هایی از چمن، علف، برگ چای، شاهی آبی، برگ صنوبر، برگ بنفشه، برگ انجیر، برگ بامبو و دیگر برگ‌های سبز در کنار ترکیبات آروماتیکی همچون اکالیپتوس، اسطوخودوس، هِل و رزماری است. عطرهای این گروه اغلب خنک، ورزشی و در اکثر موارد مردانه هستند. البته به خاطر تند بودن زیاد به رایحه‌ای گرم شبیه‌اند و بسیار مورد علاقه خانم‌ها می‌باشند.

    1-6) گروه معطر ادویه‌ای (Aromatic Spicy)

    در این گروه ترکیبی از نت‌های ادویه‌ای شامل دارچین، فلفل سیاه، رازیانه، واسابی، تخم گشنیز، تخم شنبلیله، میخک، فلفل قرمز، زردچوبه، کاری، دانه خردل و سُماق با نت‌های آروماتیک، رایحه‌ای خنک و تازه را خلق می‌کنند.

    خانواده بویایی مدیترانه‌ای یا شیپغ

    دومین خانواده بویایی مدیترانه‌ای یا شیپغ به سه گروه تقسیم می‌شود:

    2-1) گروه مدیترانه‌ای یا شیپغ (Chypre)

    شاید توصیف این دسته میان گروه‌های بویایی سخت باشد. این گروه بعد از خلق عطر (Coty Chypre) در سال ۱۹۱۷ به این اسم نامیده شد. کلمه فرانسوی (Chypre) برگرفته از کلمه (Cyprus) یعنی کشور قبرس است. رایحه تند و نافذ گروه (Chypre) به علت وجود ترکیباتی نظیر نعناع هندی، خزه بلوط، ترنج، لیمو شیرین، لیمو ترش، هل، چرم، خِس خِس (وِتیوِر)، گل یاسمین، گل رز، چوب صندل سفید، بُخور، فلفل صورتی و گل لادن است. بوییدن عطرهای این گروه می‌تواند تداعی کننده طبیعت مدیترانه و سواحل قبرس باشد.

    2-2) گروه مدیترانه‌ای گُل‌دار (Chypre Floral)

    در این گروه ترکیب رایحه گل‌هایی نظیر گل یخ، گل یاس، گل بهارنارنج، گل بنفشه، گل زنبق، گل نرگس، گل مریم، گل همیشه بهار، گل میخک و گل وانیل در کنار نت‌های تند و نافذ گروه شیپغ تداعی کننده بویی مدیترانه‌ای از این گروه است.

    2-3) گروه مدیترانه‌ای میوه‌ای (Chypre Fruity)

    این گروه ترکیبی معطر و بی نقص از میوه‌هایی نظیر هلو، زرد آلو، آلو، طالبی، انار، گلابی، توت فرنگی، موز، سیب سرخ و تمشک در کنار نت‌های اصلی گروه مدیترانه‌ای می‌باشد.

    خانواده بویایی مرکباتی

    سومین خانواده بویایی مرکباتی به سه گروه تقسیم می‌شود:

    3-1) گروه مرکباتی (Citrus)

    رایحه‌های مرکباتی، قدیمی و بسیار فراوان هستند. در عطرهای این گروه مواد اولیه اصلی مرکبات و میوه‌ها مانند: ترنج، پرتقال، گریپ فروت، پرتقال توسرخ، نارنج، لیمو ترش، لیمو شیرین، نارنگی، نارنگی یافا (کلمانتین)، پرتقال ماندارین (نوعی نارنگی)، بالنگ، پورنج یا کامکوات، پوملو یا دارابی و بکرایی به همراه دیگر ترکیبات معطر، چوبی و نت‌های بویایی تارت (ترش و کمی تلخ) نظیر پوست لیمو، عنبر و چوب گایاک برای ساخت رایحه‌های مردانه و با تلفیقی از نت‌های گلی از قبیل گل فریزیا سفید، مریم گلی، گل گاردنیا و گل آویشن برای ساخت رایحه‌های زنانه به کار می‌روند.

    3-2) مرکباتی معطر (Citrus Aromatic)

    ترکیبات مرکباتی معطر در حقیقت ترکیبی از مرکبات و گیاهان معطری نظیر ریحان، لوبیای تونکا، برگ مریم گلی، برگ لیمو، چوب شیرین بیان، برگ زیتون، هِل، خیار، برگ بنفشه، زنجبیل، تخم گشنیز، دارچین، تمر هندی، برگ ارس، گیاه رازیانه، گیاه باریجه، بادیان ستاره‌ای، عود، برگ درخت چای، برگ نارنج، رزماری، زیره، نعناع و آویشن می‌باشند.

    3-3) مرکباتی خوراکی (Citrus Gourmand)

    رایحه‌های این گروه بویایی علاوه بر ترکیبات مرکباتی حاوی نت‌های بویایی خوراکی مانند: وانیل، کارامل، نارگیل، عنبه، شکلات سفید، شکلات تلخ، ماست، کره، خرمای پیارم، پاپ کورن، بیسکوئیت، بستنی، کوکی، عسل، خامه، قند و برخی گل‌ها با رایحه شیرین نظیر گل یاس، گل ارکیده، گل وانیل، گل یاسمن، گل مریم و گل بهارنارنج می‌باشند.

    خانواده بویایی گل‌دار

    چهارمین خانواده بویایی گل‌دار بزرگترین خانواده از گروه‌های بویایی عطرها می‌باشد و به هفت گروه تقسیم می‌شود:

    4-1) گروه گُل‌دار (Floral)

    عطرهای گروه گل‌دار در نت پایه و اصلی خود شامل انواع گل‌ها و شکوفه‌ها از قبیل گل یخ، یاس، گل بهارنارنج، بنفشه، زنبق، نرگس، مریم، گل همیشه بهار، ارکیده، یلانگ یلانگ، سوسن، گل زعفران، رز، نیلوفر، گل صد تومانی، مگنولیا، فریزیا، شمعدانی، گل آفتاب پرست، گل میخک، گل وانیل و … هستند. به طور معمول بیشتر عطرهای این گروه رایحه‌‌‌‌‌ای زنانه دارند.

    4-2) گروه گُل‌دار آلدهیدی (Floral Aldehiyde)

    ترکیبات آلدهیدی رایحه‌ای صابونی، چرب، مومی (بوی شمعی که تازه خاموش شده) و تا حدودی شبیه به بوی تازگی وسایل برقی نو دارند و از منابع طبیعی و مصنوعی به دست می‌آیند. آلدهیدها از ابتدای قرن بیستم در صنعت عطرسازی جهت خلق رایحه‌ای متفاوت استفاده می‌شدند اما ساخت رایحه نامبر فایو شنل No 5 Parfum Chanel توسط ارنست بو (Ernest Beaux) عطرساز فرانسوی در سال 1921 که محبوبیت و افتخارات بسیاری را برای او و مجموعه شنل به همراه داشت سبب شکل‌گیری رسمی گروه بویایی گل‌دار آلدهیدی شد که عطرساز در کنار نت‌های گل‌دار از ترکیبات آلدهیدی نیز جهت طراحی عطری متفاوت استفاده می‌کند.

    4-3) گروه گُل‌دار آبزی (Floral Aquatic)

    ترکیبات این گروه شامل نت‌های بویایی تازه‌ای نظیر آب دریا، نمک دریایی، علف و گیاهان دریایی در کنار نت‌های گل‌دار می‌باشند که حسی با طبیعت خنک و طعم شیرین، کمی تلخ و شور مانند آب دریا را تداعی می‌کنند. عطرهای گل‌دار آبزی اغلب زنانه و یا مشترک هستند.

    4-4) گروه گُل‌دار میوه‌ای (Floral fruity)

    در این گروه نت‌های گل‌دار با میوه‌ها ترکیب شده‌اند. نت‌های میوه‌ای مانند سیب سبز، سیب قرمز، انار، انجیر، آناناس، گلابی، انگور سیاه، شلیل، موز، هندوانه، هلو و… در کنار نت‌های گل‌دار، عطرهایی با طراوت خلق کرده‌اند. اولین عطرهای این گروه بویایی به طور رسمی در ابتدای سال 1990 به بازار عرضه شدند و با توجه به استقبال جوانان، طراحی این قبیل رایحه‌ها رو به افزایش است.

    4-5) گروه گُل‌دار میوه‌ای خوراکی (Floral Fruity Gourmand)

    رایحه‌های این گروه بویایی علاوه بر ترکیبات گل‌دار حاوی نت‌های بویایی میوه‌ای و خوراکی مانند: وانیل، کارامل، نارگیل، عنبه، شکلات سفید، شکلات تلخ، ماست، کره، خرمای پیارم، پاپ کورن، بیسکوئیت، بستنی، کوکی، عسل، خامه، قند، سیب، آناناس، گلابی، انگور، هلو، گیلاس، آلبالو، آلو و زردآلو می‌باشند و به دلیل طیف بسیار زیاد نت‌های خوراکی به‌طور مداوم در حال گسترش هستند.

    4-6) گروه گُل‌دار سبز (Floral Green)

    این گروه شامل نت‌های سبز نظیر چمن، علف، برگ چای، شاهی آبی، برگ صنوبر، برگ بنفشه، برگ انجیر، برگ بامبو و دیگر برگ‌های سبز در کنار ترکیبات گل‌دار است. عطرهای این گروه اغلب طبیعت خنک و ملایم و طعم شیرین و تند دارند.

    4-7) گروه گُل‌دار چوبی مُشک‌دار (Floral Woody Musk)

    حضور ترکیبات چوبی و مُشک‌دار نظیر صندل، سدر، گایاک، خِس خِس، مشک خُتَن، مشک سیوِت و مشک سفید در کنار نت‌های گل‌دار سبب نافذتر شدن رایحه خوش گل‌ها و افزایش پخش و ماندگاری عطرهای این گروه بویایی شده است.

    خانواده بویایی شرقی

    پنجمین خانواده بویایی شرقی که طی سال‌های اخیر به دلیل استقبال کشورهای خاورمیانه با افزایش تولید عطر در این خانواده روبرو هستیم، به شش گروه تقسیم می‌شود:

    5-1) گروه شرقی (Oriental)

    گروه رایحه‌های شرقی با عطر عنبَر که بویی مسحور کننده، گرم و خاص دارد، یکی از مهم‌ترین گروه‌های بویایی به شمار می‌آید. در ساختار عطرهای شرقی، نت‌های پایه‌ای گرم و محرکی همچون مشک، شیر و وانیل در کنار چوب و رِزین‌های خاص استفاده می‌شوند. این نت‌ها در این گروه به طور معمول با ادویه‌ها و عودها ترکیب می‌شوند و بویی گرم، دلپذیر و محرک را خلق می‌کنند.

    5-2) گروه شرقی گُل‌دار (Oriental Floral)

    عطرهای این گروه علاوه بر ترکیبات شرقی حاوی نت‌های گل‌دار از قبیل گل یخ، یاس، گل بهارنارنج، بنفشه، زنبق، نرگس، مریم، ارکیده، یلانگ یلانگ، سوسن، گل زعفران، رُز، نیلوفر، گل صد تومانی، مگنولیا، فریزیا، شمعدانی، گل میخک و گل وانیل می‌باشند و به‌طور معمول عطرهای این گروه، رایحه‌‌‌‌‌ای با طبیعت گرم و طعم شیرین و کمی تند دارند.

    5-3) گروه شرقی سرخسی (Oriental Fougere)

    در ترکیب عطرهای این گروه علاوه بر نت‌های شرقی از رُزماری، اسطوخودوس، خزه بلوط و کومارین نیز استفاده شده است، رایحه عطرهای این گروه به طور معمول طبیعتی گرم و طعمی شیرین، تند و تلخ دارند.

    5-4) گروه شرقی ادویه‌ای (Oriental Spicy)

    عطرهای این گروه با ترکیبی از نت‌های ادویه‌ای شامل دارچین، فلفل سیاه، رازیانه، تخم گشنیز، تخم شنبلیله، میخک، فلفل قرمز، زردچوبه، دانه خردل و جوز هندی در کنار نت‌های شرقی خلق می‌شوند و رایحه‌ای با طبیعت گرم و طعم تند، تلخ و شیرین را به جا می‌گذارند.

    5-5) گروه شرقی وانیلی (Oriental Vanilla)

    برای خلق رایحه‌های این گروه بویایی ترکیبی از نت‌های وانیلی نظیر کارامل، شکلات، وانیل، بادام و عسل در کنار ترکیبات شرقی قرار می‌گیرند و به طور معمول عطری با طبیعت گرم و طعم شیرین و تلخ را پدید می‌آورند.

    5-6) گروه شرقی چوبی (Oriental Woody)

    حضور ترکیبات چوبی نظیر صندل، سدر، گایاک و خس خس در کنار نت‌های شرقی عطرهایی با طبیعت گرم یا ملایم و طعم شیرین، تلخ و تند می‌آفرینند.

    خانواده بویایی چوبی

    ششمین خانواده بویایی چوبی به شش گروه تقسیم می‌شود:

    6-1) گروه چوبی (Woody)

    عطرهای این گروه بویایی در قلب خود حاوی نت‌های چوبی هستند، ترکیباتی نظیر چوب صندل و رایحه‌های تند همچون سدر و خِس‌خِس (وِتیوِر) در کنار مواد رزینی و صمغی رایحه‌های خاصی را خلق می‌کنند که به طور معمول طبیعتی خنک یا ملایم و طعمی تند، تلخ و کمی شیرین دارند.

    6-2) گروه چوبی آبزی (Woody Aquatic)

    تولید عطرهای این گروه بر پایه ترکیب نت‌های آبزی نظیر آب دریا، نمک دریایی و گیاهان دریایی به همراه ترکیبات چوبی می‌باشند که در اکثر موارد رایحه‌ای با طبیعت خنک و طعم شیرین، تند و شور مانند آب دریا را تداعی می‌کنند.

    6-3) گروه چوبی معطر (Woody Aromatic)

    در این گروه گیاهان معطری نظیر ریحان، برگ مریم گلی، برگ لیمو، برگ زیتون، هِل، برگ بنفشه، زنجبیل، دارچین، برگ اُرُس، گیاه رازیانه، گیاه باریجه، بادیان ستاره‌ای، برگ درخت چای، برگ نارنج، رُزماری، زیره، نعناع و آویشن در کنار نت‌های چوبی خالق رایحه‌هایی جذاب هستند که به دلیل تنوع طبیعت نت‌های معطر و چوبی می‌توان حس خنکی، ملایم و حتی گرما را از عطرهای این گروه دریافت، که اغلب با طعم تند، شیرین و تلخ همراه هستند. بیشتر عطرهای این گروه مردانه یا مشترک می‌باشند.

    6-4) گروه چوبی مدیترانه‌ای (Woody Chypre)

    وجود ترکیبات مدیترانه‌ای نظیر نعناع هندی، خزه بلوط، ترنج، لیمو شیرین، لیمو ترش، هل، چرم، خِس‌خِس (وِتیوِر)، گل یاسمین، گل رز، چوب صندل سفید، بُخور، فلفل صورتی و گل لادن در کنار نت‌های چوبی عطرهای این گروه را پدید می‌آورند.

    6-5) گروه چوبی گُل‌دار مُشک‌دار (Woody Floral Musk)

    ترکیبات چوبی عطرهای این گروه در کنار نت‌های گل‌دار نظیر گل زعفران، رز، نیلوفر، مگنولیا، فریزیا، شمعدانی، گل میخک و همچنین نت‌های نافذ مُشک‌دار از قبیل مُشک ختن، مُشک سیوت و مُشک سفید خودنمایی می‌کنند.

    6-6) گروه چوبی ادویه‌ای (Woody Spicy)

    عطرهای این گروه از ترکیب نت‌های ادویه‌ای نظیر فلفل سیاه، رازیانه، میخک، فلفل قرمز، زردچوبه، دانه خردل و جوز هندی همراه با نت‌های چوبی پدید می‌آیند. در این گروه نیز به دلیل تنوع طبیعت نت‌های ادویه‌ای و چوبی می‌توان خنکی، ملایم و حتی گرما را از عطرهای این گروه حس کرد، که اغلب با طعم تند، شیرین و تلخ همراه هستند. بیشتر عطرهای این گروه مردانه یا مشترک می‌باشند.

    هفتمین خانواده بویایی چرمی تاکنون تنها به یک گروه تقسیم شده است و در بر گیرنده طیف وسیعی از رایحه‌ها نظیر گل‌دار، دودی، مخملی و تارت (ترش و کمی تلخ) می‌باشد. معطر کردن چرم در حقیقت به منظور از بین بردن رایحه ناپسند محصولات چرمی که بیشتر ناشی از بوی مدفوع، ادرار و خون حیوانات است انجام می‌گرفت. این حرفه نیز یکی از شاخص‌های شروع عطرسازی در دوران باستان بوده است.

    خانواده بویایی چرمی

    رایحه‌های این گروه بویایی حاوی ترکیباتی نظیر چرم، عود، مشک، عنبر سائل، صندل سرخ، صندل سفید، چوب سدر و جیر (چرم مخمل نما) می‌باشد، عطرهای چرمی به دلیل کمیاب بودن مواد اولیه، استخراج سخت و بوی خاص می‌توانند بسیار گران قیمت باشند. برای نمونه می‌توان به عطر توسکان لدر Tuscan leather از برند تام فورد و عطرهای Italian Leather  و Irish Leather از برند MEMO PARIS اشاره کرد.

  • روشی برای آفرينش و عطرسازی

    آنچه دیده میشد این بود که روش اساتید عطرسازی برای جلو بردن كارشان انگیزه­ بخش نبود. بنظر می­رسید به روش ا…بختكی (شانسی) اعتقاد داشتند. بدون نظم و قاعده، نوارهای بویایی را در موادِّ اوّلیۀ معطّر فرو می­بردند و از این طریق با اضافه نمودن موادِّ اوّلیه بصورت كم كم و نه طبق طرحِ آماده، فرمول­شان پیشرفت می­نمود. بنابراین در گذشته، اغلبِ آثارِ بزرگِ عطرسازی یا بلكه عطرهای موفّق از نظر تجاری، ‌تقریباً ‌بصورت شانسی ساخته می­شدند. حتّی برخی مواقع، خالق آن نیز از ساخت عطری این­چنین تعجّب می­نمود. هرچند در ساخت عطر موفّق، همیشه وقوع شانس متصوّر است امّا نبایست اعتقاد راسخ به آن، راهنمای كلّی شما باشد.

    آفرینش عطر
    آفرینش عطر

    تكنیكی كه سرانجام از كار درآوردم خلق عطر را بصورت شگفت­انگیزی آسان می­سازد. من، در نتیجۀ استفاده از این تكنیك، هیچ­گاه ناتوان از ساخت عطرهای جدید نیستم.

    هم­اكنون، عطرسازی در یك پیچ حسّاس قرار دارد. تعداد عطّاران آموزش­دیده در حال كاهش است. چرا كه دوران كارآموزی طولانی مدّتِ موردِ نیاز، مانعی برطرف­نشدنی بر سر راه جوانانی كه نمی­توانند هزینه­ های بالای قبل از شروع بكار و كسب درآمد را پرداخت نمایند ایجاد نموده است. پس این روش می­تواند در كاهش دوران كارآموزی كمك كند. هرچند نبایست انتظار داشت بتوان به عطرسازان جوان، ابتكار یا راه ساخت تركیب نوی پرفروش را قبل از بدست آوردن تجربه­ ای كه فقط زمان آن را ایجاد خواهد نمود آموزش داد. با این وجود، اهمیت اساسی دارد كارآموز عطرسازی، برای هماهنگ نمودن تلاش­ هایش در فرمول­بندی عطر، كمك و راهنمایی شود.

    عطرسازی به‌عنوان هنر

    عطرسازی واقعاً ‌چیست؟ عطّاری یك هنر است و نه علم كه بسیاری به آن معتقدند. پیش ­زمینۀ علمی برای عطرساز لازم نیست. حتّی برخی مواقع ممكن است دانش علمی، مانعِ آزادی مورد نیاز برای خلق عطر گردد. عطّار خلّاق می ­بایست از موادِّ معطّر به همان نحوی كه نقّاش از رنگ­ها استفاده و به آن­ها مجال توسعه و تأثیر حدّاكثری می­دهد بهره ببرد. هرچند بدیهی است می­بایست به واكنش­ های بالقوّه از قبیل تغییر رنگ در فرمول نهایی، همچنین پایداری عطر توجّه كافی شود.

    هركسی می­تواند حسِّ پیشرفتۀ بویایی كسب كند. چرا كه این امر،‌ فقط با تمرین انجام می­شود. شامّۀ خوب‌ كه همان حافظۀ عالی بویایی است برای ساخت عطرِ دل­ربا كافی نیست. عطاران کهنه کار از راه بویایی، قادر بودند منطقۀ جغرافیایی یك اسانس عطر روغنی، از قبیل بهار نارنج یا اسطوخودّس را تشخیص دهند.

    آموزش حسِّ بویایی، دارای اهمیت فراوانی است . عطّارانِ ما، قانون محكمی وضع نموده­اند كه علم­شان در خصوص موادِّ اوّلیۀ معطّر را روزانه آزمایش‌ می­نمایند.

    آموزش بویایی

    آموزش عطرسازی به فرد مبتدی كه در خصوص عطرسازی چیزی ‌نمی­داند می­بایست با آموزش حسِّ بویایی با موادِّ اوّلیۀ معطّر شیمیایی و طبیعی آغاز شود. بمنظور تسهیلِ در  این آموزش،‌ فرد مبتدی، ابتدا در معرض رایحه­های متضاد، سپس موادِّ متعلّق به یك خانوادۀ مشخّص بویایی قرار می­گیرد. دو جدول برای آموزش حسِّ بویایی بیان گردیده است. عطّار كارآموز، پس از استشمام نوارهای بویایی و كسبِ قدرتِ شناسایی و تشخیص تمامی موادِّ معطّر،‌ متوجّه خواهد شد با گذشت زمان، بوی مادّۀ اوّلیه، روی نوار بویایی تغییر می­كند. همچنین نرخ تبخیر تمامی مواد، یكسان نیست.

    نتِ اوّلیه،‌ میانی و پایانی (پایه)

    قدم بعدی طبقه­بندی موادِّ‌ معطّر، طبقِ فرّاریت آن است. هرچند این طبقه­بندی می­بایست بصورت علمی انجام پذیرد، امّا كارآموز، بزودی،‌ با فراموش نمودن هرگونه اطّلاعات تكنیكی كه دارد و با ساختن طبقه­بندی شخصی­اش، چیرگی (تبحّر) غیرمنتظره­ای بدست خواهد آورد.

    نت های عطر
    نت های عطر

    ابتدا تاریخ و زمانی كه مادّۀ معطّر را روی نوار بویایی می­چكانید، سپس تاریخ و زمانی كه شخصیت ‌اصلی و رایحۀ عادّی محصول، شروع به محو شدن می­نماید را روی نوار بویایی ثبت كنید. امّا هیچ توجّهی به ’’نوت­های نامطبوع‘‘ نهایی از قبیل نوت­های تِرپِنی یا شبیه به این نكنید. ]بدین معنی كه زمان و تاریخ از دست رفتن شخصیت اصلی مادّۀ اوّلیه، قبل از ظهورِ نوت­های نامطبوعِ پایانی است.[ برخی ’’موادِّ اوّلیه‘‘بسیار فرّار و فاقد ماندگاری­اند، برخی دیگر فرّاریت و ماندگاری متوسّط و مابقی، فرّاریتِ پایین و ماندگاری بالایی دارند.

    این داده­ها در جدول ذیل بیان می­شود.

    طبقه­‌بندی بر اساس فرّاریت

    موادِّ اوّلیۀ بسیار فرّار و فاقد ماندگاری

    نوت­های اوّلیه

    موادِّ اوّلیۀ با فرّاریت و ماندگاری متوسّط

    اصلاح­كنندۀ نوت­های پایه

    موادِّ اوّلیه با فرّاریت كم و ماندگاری بالا

    نوت­های پایه

    amyl acetate Basil methyl ionone –ionones
    Bois de Rose terpineol ‘‘Orange Flower Absolute’’
    linalool Petitgrain (Paraguay) ‘‘Clary Sage’’
    phenylethyl acetate Galbanum amyl salicylate
    Lemon Verbena ‘‘Jasmine Absolute’’
    Lavender Thyme benzyl salicylate
    Bergamot geranyl acetate Cedarwood
    Orange Juniper aldehyde C16
    Coriander Tansy aldehyde C18
    Tarragon phenylethyl alcohol Sandalwood
    Laurel nobilis geraniol ‘‘Artificial Musks’’
    ‘‘Petitgrain from the lemon tree’’ Lavender Absolute ‘‘Oakmoss Absolute’’
    و غیره citronellal ‘‘Vetiver and derivatives’’
      Neroli Patchouli
      ‘‘Bulgarian Rose’’ Celery
      Ylang و غیره
      Geranium  
      aldehydes C8, C9, C11, C12  
      Clove  
      و غیره  

    موادِّ اوّلیۀ بسیار فرّار فاقد ماندگاری را نوتِ اوّلیه؛

    موادِّ اوّلیه با فرّاریت و ماندگاری متوسّط را اصلاح­كننده ]نوتِ میانی[ و

    موادِّ اوّلیه با فرّاریت كم و ماندگاری زیاد را نوت پایه (پایانی) می­نامم.

    دلیل انتخاب این اسامی بدین شرح می­باشد:

    همان­گونه كه نام این مواد نشان می­دهد، نوتِ پایه، شخصیتِ اصلی عطر را می­سازند كه تا آخر، ساعت­ها می­توان این مواد را احساس نمود. موفّقیت عطر، مرهون نوتِ‌ پایه است. اگر موفّقیتی در میان باشد.

    هر فرد كه حتّی دورا دور با موادِّ اوّلیۀ معطّر آشناست، می­داند تمامی موادِّ اوّلیه با فرّاریت كم و ماندگاری بالا از قبیل خِس­خِس،‌ خزه­بلوطی،‌ نعناع هندی، مِتیل آینون و … هنگامی كه بصورت تازه، روی نوارِ بویایی استشمام می­شوند بوی نسبتاً‌ نامطبوعی متساعد می­كنند. دلیلِ استفاده از اصلاح­كننده­ها با فرّاریت و ماندگاری متوسّط است كه كمك می­كند بوی نامطبوع اوّلیۀ موادِّ مربوط به نوتِ پایه تغییر یابد. هنگام باز نمودن درب بطری، نوتِ اوّلیه كه بسیار فرّار و فاقد ماندگاری است كمك می­كند رایحۀ بسیار خوش­آیندی به مشام برسد.

    كمك به تغییر شكل

         در این خصوص، تجربه­ای كه دانشجویان قبلی­مان با آن كاملاً‌ آشنا بودند را تشریح می­نمایم و می­توان آن را ’’درسی خلاصه در عطرسازی‘‘ نامید. من ابتدا با مداد سیاه،‌ یك فرمول ساده، شامل‌ تقریباً 8 مادّۀ اوّلیه كه منجر به ساخت یك عطر بسیار پذیرفتنی خواهد شد را یادداشت می­نمایم. سپس به این فرمول، موادّی اضافه می­كنم كه نام آن­ها را با مداد قرمز خواهم نوشت. بنابراین در حالی كه نسبت و اجزاءِ متشكّلۀ اوّلین فرمول، بی­تغییر باقی می­ماند، عطر دوّم ساخته می­شود. نام­های نوشته شده با مداد آبی،‌ موادِّ اوّلیۀ جدید از نوتِ‌ اوّلیه، اصلاح­كننده­ها و نوت پایه می­باشند. دوباره، بدون تغییر در موادِّ دو فرمول ابتدایی، عطر سوّمی ساخته می­شود كه كاملاً از دیگر عطرها متفاوت است. این آزمایش می­تواند با اضافه كردن بیشتر مواد، دائماً جلو رود.

    تغییر شکل در عطر
    تغییر شکل در عطر

         در این مرحله، موضوع موادِّ اوّلیۀ كمكی به میان می­آید. موادِّ اوّلیۀ كمكی، كدام موادند؟ تا جایی كه می­دانم،‌ موادِّ كمكی آن­هایی­اند كه بعلّت نوعِ رایحه یا بدلیل قدرتِ بویایی زیاد،‌ نمی­توان به میزان زیادی، در نوتِ پایه یا بین اصلاح­كننده­ها استفاده نمود. امّا وجودشان در فرمول به مقدارِ جزئی، منجر به تغییرِ كاملِ شخصیتِ عطر خواهد شد و به عطر، مهر منحصر به فردی‌ وارد می­نماید. مثالِ این قبیل مواد، بدین شرح می­باشد: ’’آلدئید ها سی12 (ام.ان.اِی) و سی14‘‘،‌ ’’اِستِرالیل اَسِتات‘‘، ’’ایزوبوتیل كوئینولاین‘‘، باریجه،‌ ’’قشرِ عنبر‘‘و از این قبیل مواد. علی­رغم اینكه توصیۀ من این است از این محصولات، به میزان جزئی استفاده شود، امّا این توصیه، نباید بصورت یك قاعدۀ دائمی درآید. چرا كه برخی مواد مثلِ‌ ’’آلدئید سی12 (ام.اِن.اِی)‘‘ استثنا هستند و مثلاً‌ استفاده از برخی محصولات، مثل شمع­دانی عطری، حتّی به میزان 50% حجم فرمول، تركیب بسیار موفّقی ایجاد می­نماید. بنابراین فایدۀ استفاده از موادِّ كمكی كاملاً هویداست و بحث بیشتر در این خصوص بیهوده خواهد بود. امّا این­جا می­بایست به خطایی اشاره كنم كه بین عطرسازان جوان كاملاً‌ رایج است.

    عطرِ ’’چند وجهی‘‘‌یا ’’فاقد شخصیت‘‘

         عطرسازان جوان، احساس می­كنند باید ’’عطرهای چندوجهی‘‘ بسازند. به بیان دیگر می­بایست هر مادّۀ معطّری كه رایحه­اش در عطر چیره است را مقهوریا پنهان كنند. معتقدم عملاً این كار، بدترین خطایی (اشتباهی) است كه عطّار می­تواند مرتكب شود. چرا كه میل برای بدست آوردن حدّاكثر تعادل (موازنه)‌ در عطر، منجر به ساخت ’’تركیبِ نهایی‘‘’’فاقدِ شخصیت‘‘ و مقهور (تیره) خواهد شد.

    عطرسازی
    عطرسازی

         عطّار نباید قبل از تجربۀ عملی یك فرمول، حدس بزند كه آن، بیش از حد حاوی یك مادّۀ اوّلیه است. ممكن است این قبیل اضافی‌­ها (زیادی­ها) كاملاً‌ بدلیل كمبود دیگر مواد باشد. نباید از نوتِ غالبِ موثّر واهمه داشت و عمداً از آن اجتناب نمود. این رمزِ شخصی عطّار است و برخی مواقع، وجودِ نوتِ غالب، بدلیل اشتباه، باعث موفّقیت­های عظیمِ تجاری بوده است. هنگامی كه عطّار احساس می­كند میزان مادّۀ اوّلیۀ اصلی در فرمول می­بایست افزایش یابد،‌ مقدارِ آن باید دو، سه و یا حتّی ده برابر شود. این موجبِ ایجادِ فرصت غیرمنتظره­ای برای كشفِ آكوردِ برجسته می­گردد. این مقدار را همیشه می­توان در مراحل بعدی كاهش داد. امّا عطّار فوراً خواهد دانست چه نتایجی از میزان اضافۀ ابسولوتِ خزه­بلوطی، خِس­خِس،‌ مِتیل آینون و شبیه به این در فرمول نهایی انتظار می­رود. برخی مواقع مقدار اضافی موجب بروز ثمر می­شود.

    متضادهای شدید و مُدها

         هم­اكنون عطرِ موفّق، به گونه­ای گسترده می­گردد كه گویی همه جا در خصوص آن صحبت می­شود. عطّاری مدرن، نیازمندِ تضادهایی است كه ارزش­های بویایی را توصیف‌ می­كند. عطرساز می­بایست بی­تعصّب بوده و سلیقۀ خودش را كاملاً نادیده بگیرد. وای بر او اگر از خِس­خِس متنفّر باشد.‌ یا نتواند آلدهایدها را تحمّل كند. او می­بایست بداند در عطرسازی، ناسازگاری وجود ندارد. موادِّ به ظاهر متضاد، بعلاوه موادِّ اوّلیۀ دیگر كه نقشِ ’’عاملِ اتّصال‘‘را بازی می­كنند با موفّقیت با هم ’’تركیب می­شوند‘‘و رایحۀ آن­ها را به رایحۀ سازگار تبدیل می­نمایند. عطّار خلّاق می­بایست بیشتر از بقیه، سلیقۀ مشتری را در نظر بگیرد. موفّقیتِ تجاری عطرِ جدیدِ دارای آكوردِ نو، لزوماً به ایده­های اصیل و به امواج فكری وی وابسته است.

    کلاس عطر سازی
    کلاس عطر سازی

         اغلب از من سوال می­شود: آخرین مُد در عطّاری چیست؟ پاسخ من این است: در عطرسازی مُد وجود ندارد. فقط موفّقیت در فروش است كه مُد را دیكته می­كند. عطرسازِ خوب، عطّاری است كه می­داند چگونه عطری پرفروش بسازد.

    آكورد گران­بها

         عطرساز بزرگ، همانند پیانو نواز برجستۀ كنسرت، می­بایست یك قاعدۀ را اكیداً رعایت كند و آن این­كه میزان­ها را تمرین نماید. به بیان دیگر، می­بایست آكوردهای ممكن بین مواد را مطالعه كند. چرا كه از آن­جاست كه می­تواند تكنیك لازم برای این هنر را بدست آورد. در حالی كه این، یك وظیفۀ سخت و وسیع است. علی­رغم این، می­بایست تلاش شود این تمرین را به تعدادِ كم­تر و به نسبت­های دست­یافتنی­تری كاهش داد. برای مثال، هنگام مطالعۀ آكوردهای نوتِ قبرسی، لازم نیست‌ تركیبِ ابسولوتِ خزه­بلوطی با تمامی موادِّ معطّر را بسازیم. عطّار ابتدا، موادِّ اوّلیۀ معطّری كه از نظر وی، شایستۀ استفاده در اثرِ قبرسی است را انتخاب و فقط موادّی كه آكوردِ رضایت­بخشی بین نوتِ پایه می­سازد را تركیب می­نماید.

         هرچند در ابتدای مقاله بیان نمودم در عطّاری، معجزات اندك بوده و كم وقوع است،‌ امّا باید بیان نمایم این­جا (هنگام یافتن آكوردهای جدید) جایی است كه معجزات واقعی ظهور می­نماید.

         انتخابِ موادِّ اوّلیه توسّطِ عطّار، نشان­دهندۀ اصالت،‌ ابتكار و نبوغ وی كه موفّقیت عطر جدید، كاملاً‌ بدان وابسته است می­باشد. هرچند این امكان وجود دارد روشی ابداع گردد كه كارآموز را برای فهم و بدست آوردن برخی از تكنیك­ها قادر سازد. در عطّاری همانند بسیاری از رشته­های دیگر، بسیاری از افراد فراخوانده، امّا برخی از آن­ها انتخاب می­شوند. چرا كه كیفیت مورد نیاز كه منجر به موفّقیت می­شود را نمی­توان آموزش داد. همچنان كه اشتیاق و جدیت را نیز نمی­توان آموزش داد. شادی زندگی، آفرینش و عشق، كیفیت­های ذاتی­اند كه بدون آن، عطّار بزرگ بوجود نمی‌­آید.

    در خصوص روشی كه برای كارم اختراع نمودم، چیز دیگری باقی نمانده كه بگویم و به خوانندگانم بستگی دارد از جایی كه قطع نموده­ام شروع نمایند. شما می­توانید برپایۀ روشی كه در این مقاله بیان گردیده آكوردهایی با موادِّ اوّلیۀ دیگر بغیر از ابسولوت خزه­بلوطی، مثلِ خِس­خِس، نعناع هندی، چوب صندل، مِتیل آینون و … مطالعه نمایید. مگر این­كه اثر را از ابتدا بیهوده بیابید.‌ كارآموزان، از تحقیقات منظّمی كه با این روش انجام می­دهند ماه­ها لذّت می­برند و درس­های بسیار مفیدی از آن می­آموزند. تجربۀ شخصی خودم با ابسولوتِ خزه­بلوطی، هم­اكنون از مرز هزار گذشته و به همین مقدار و شاید هم بیشتر، تجربۀ انجام نشده باقی مانده است. چرا كه این قبیل تحقیقات بی‌­پایان است.

     

  • رایحه‌ها به چند دسته تقسیم می‌شوند؟

    رایحه‌ها، به‌عنوان یکی از جذاب‌ترین و پیچیده‌ترین عناصر زندگی انسان، از دیرباز تا به امروز، نقش مهمی در تاریخ، فرهنگ و علوم مختلف ایفا کرده‌اند. از عطرهای بی‌نظیر طبیعت گرفته تا ترکیبات هنرمندانه در عطرسازی، رایحه‌ها همواره بخشی از تجربه‌های حسی و روانی ما بوده‌اند. اما رایحه‌ها دقیقاً به چند دسته تقسیم می‌شوند و چگونه می‌توان آن‌ها را طبقه‌بندی کرد؟

    در این مقاله، به بررسی انواع رایحه‌ها و دسته‌بندی‌های مختلف آن‌ها خواهیم پرداخت. ابتدا به تعاریف پایه‌ای رایحه‌ها می‌پردازیم و سپس به دسته‌بندی‌های علمی و هنری مختلفی که برای توصیف و دسته‌بندی رایحه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند، می‌پردازیم. در نهایت، به انواع رایحه های مناسب با توجه به جنسیت، فصل و محیطی که در آن قرار دارید اشاره خواهیم کرد. با ما همراه باشید تا با دنیای جذاب رایحه‌ها بیشتر آشنا شوید.

    رایحه یعنی چه؟

    رایحه (به انگلیسی: Aroma) به ترکیبات شیمیایی فراری گفته می‌شود که توسط گیرنده‌های حسی موجود در بینی انسان و حیوانات شناسایی می‌شوند. این ترکیبات می‌توانند از منابع طبیعی یا مصنوعی به‌دست آیند و به‌عنوان یک عامل تحریک‌کننده برای سیستم بویایی عمل کنند. رایحه‌ها به دلیل ویژگی‌های مولکولی خاص خود، با گیرنده‌های بویایی در مخاط بینی ترکیب می‌شوند و سیگنال‌های عصبی به مغز ارسال می‌کنند که باعث شکل‌گیری حس بو می‌شود. این تجربه بویایی می‌تواند تأثیرات روان‌شناختی و فیزیولوژیکی مختلفی داشته باشد و در صنایع مختلفی مانند عطرسازی، آرایشی و بهداشتی، و مواد غذایی کاربردهای گسترده‌ای دارد.

    رایحه‌ها به چند دسته تقسیم می‌شوند؟

    در عطرسازی، رایحه‌ها را می‌توان به چهار دسته اصلی تند، ترش، شیرین و تلخ تقسیم کرد که هر کدام ویژگی‌ها و ترکیبات شیمیایی خاص خود را دارند. در ادامه به صورت تخصصی به هر یک از این دسته‌ها می‌پردازیم:

    1. ‌‌رایحه‌های تند‌‌

    این دسته شامل رایحه‌هایی است که بویی تیز و قوی دارند. این نوع رایحه‌ها معمولاً از ادویه‌جات مانند فلفل سیاه، زنجبیل، دارچین و میخک بدست می‌آیند. رایحه‌های تند به دلیل وجود ترکیبات شیمیایی مانند آلدئیدها و فنل‌ها تأثیرات تحریک‌کننده‌ای بر گیرنده‌های بویایی دارند و معمولاً در عطرهای مردانه یا گرم و زمستانی استفاده می‌شوند.

    2. ‌‌رایحه‌های ترش‌‌

    رایحه‌های ترش از مرکبات و میوه‌های اسیدی مانند لیمو، پرتقال، گریپ‌فروت و ترنج گرفته می‌شوند. این نوع رایحه‌ها به دلیل وجود ترکیباتی مانند اسید سیتریک و لاکتون‌ها، بویی تازه و شاداب دارند که حس سرزندگی و انرژی را القا می‌کنند. عطرهایی با رایحه‌های ترش معمولاً در فصول گرم سال و در عطرهای زنانه و یونیسکس مورد استفاده قرار می‌گیرند.

    3. ‌‌رایحه‌های شیرین‌‌

    رایحه‌های شیرین شامل بوی‌های ملایم و دلپذیر است که معمولاً از موادی مانند وانیل، عسل، کارامل و گل‌های شیرین مانند یاسمن و گاردنیا بدست می‌آیند. ترکیبات شیمیایی مانند بنزوئین و کومارین در ایجاد این نوع رایحه‌ها نقش دارند. رایحه‌های شیرین معمولاً در عطرهای زنانه و عطرهای شب استفاده می‌شوند و حس راحتی و گرمی را به ارمغان می‌آورند.

    4. ‌‌رایحه‌های تلخ‌‌

    رایحه‌های تلخ از موادی مانند چوب، چرم، تنباکو و گیاهان تلخ مانند خاراگوش و غار بدست می‌آیند. این نوع رایحه‌ها به دلیل وجود ترکیباتی مانند آلکالوئیدها و تانن‌ها بویی عمیق و ماندگار دارند که معمولاً در عطرهای مردانه و عطرهای چوبی و شرقی استفاده می‌شوند. رایحه‌های تلخ حس اعتماد به نفس و استواری را القا می‌کنند.

    بیشتر بخوانید: اسانس عطر و ادکلن

    دسته بندی رایحه ادکلن ها

    در عطرسازی، رایحه‌ها به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند تا تنوع و گستردگی بویایی که ادکلن‌ها و عطرها ارائه می‌دهند به‌خوبی نمایش داده شود. این دسته‌بندی‌ها کمک می‌کنند تا مصرف‌کنندگان بتوانند به‌راحتی عطر مورد علاقه خود را پیدا کنند و عطرسازان نیز بتوانند ترکیبات جدید و خلاقانه‌ای ایجاد کنند. در ادامه به بررسی دسته‌بندی‌های رایحه ادکلن‌ها می‌پردازیم:

    1. ‌‌رایحه‌های گل‌‌:

       – ‌‌گل‌های تازه‌‌: شامل گل‌های نظیر رز، یاسمن، گاردنیا و لیلیوم. این رایحه‌ها بیشتر در عطرهای زنانه استفاده می‌شوند و حس طراوت و شادابی را القا می‌کنند.

       – ‌‌گل‌های شیرین‌‌: شامل گل‌هایی مانند میموزا و یلانگ-یلانگ. این دسته رایحه‌ها بوی ملایم و دلپذیری دارند و بیشتر در عطرهای زنانه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

    2. ‌‌رایحه‌های چوبی‌‌:

       – ‌‌چوب‌های خشک‌‌: شامل رایحه‌هایی مانند صندل، چوب سدر و وتیور. این رایحه‌ها حس گرما و عمق را القا می‌کنند و معمولاً در عطرهای مردانه استفاده می‌شوند.

       – ‌‌چوب‌های خزه‌ای‌‌: شامل ترکیباتی مانند خزه بلوط و گیاه پاتچولی. این رایحه‌ها به عطرها بوی ماندگار و زمینی می‌دهند و در عطرهای چوبی و خاکی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

    3. ‌‌رایحه‌های شرقی‌‌:

       – ‌‌شرقی شیرین‌‌: شامل ترکیباتی مانند وانیل، عنبر و مشک. این رایحه‌ها گرم و دلپذیر هستند و حس راحتی و لوکس بودن را القا می‌کنند.

       – ‌‌شرقی ادویه‌ای‌‌: شامل ادویه‌جاتی مانند دارچین، میخک و جوز هندی. این رایحه‌ها به عطرها بویی گرم و تند می‌بخشند و در عطرهای زنانه و مردانه به‌کار می‌روند.

    4. ‌‌رایحه‌های مرکباتی‌‌:

       – ‌‌مرکبات تازه‌‌: شامل میوه‌هایی مانند لیمو، پرتقال و ترنج. این رایحه‌ها حس تازگی و شادابی را القا می‌کنند و معمولاً در عطرهای تابستانی و یونیسکس استفاده می‌شوند.

       – ‌‌مرکبات شیرین‌‌: شامل میوه‌هایی مانند ماندارین و نارنگی. این رایحه‌ها بویی ملایم و شیرین دارند و در عطرهای زنانه و مردانه به‌کار می‌روند.

    5. ‌‌رایحه‌های چرم‌‌:

       – ‌‌چرم خالص‌‌: شامل رایحه‌هایی مانند چرم طبیعی و جیر. این رایحه‌ها بویی قوی و مردانه دارند و حس استواری و قدرت را القا می‌کنند.

       – ‌‌چرم معطر‌‌: ترکیبی از رایحه‌های چرم با عناصر معطر مانند زعفران و عسل. این رایحه‌ها بویی غنی و ماندگار دارند و در عطرهای لوکس و خاص استفاده می‌شوند.

    6. ‌‌رایحه‌های میوه‌ای‌‌:

       – ‌‌میوه‌های تازه‌‌: شامل رایحه‌هایی مانند توت فرنگی، سیب و هلو. این رایحه‌ها بویی شاداب و میوه‌ای دارند و در عطرهای زنانه و تابستانی به‌کار می‌روند.

       – ‌‌میوه‌های شیرین‌‌: شامل رایحه‌هایی مانند تمشک و انگور. این رایحه‌ها بویی ملایم و شیرین دارند و حس جوانی و طراوت را القا می‌کنند.

    رایحه‌ها به چند دسته تقسیم می‌شوند؟
    رایحه‌ها به چند دسته تقسیم می‌شوند؟

    دسته بندی رایحه عطر ها

    دسته‌بندی رایحه‌های عطرها به‌طور تخصصی به‌منظور تفکیک و توصیف تنوع بوهای مختلفی که در عطرسازی به‌کار می‌روند، انجام می‌شود. این دسته‌بندی شامل رایحه‌های گل، چوبی، شرقی، مرکباتی، چرم و میوه‌ای است. رایحه‌های ‌‌گل‌‌ مانند رز و یاسمن، بوی لطیف و خوشایندی دارند که بیشتر در عطرهای زنانه استفاده می‌شوند. رایحه‌های ‌‌چوبی‌‌ نظیر چوب سدر و صندل، بوی گرم و زمینی را القا می‌کنند و عمدتاً در عطرهای مردانه به‌کار می‌روند.

    رایحه‌های ‌‌شرقی‌‌ شامل ترکیباتی چون وانیل و عنبر، حس لوکس و دلپذیری ایجاد می‌کنند. رایحه‌های ‌‌مرکباتی‌‌ مانند لیمو و پرتقال، بویی شاداب و تازه دارند که مناسب عطرهای تابستانی و یونیسکس است. رایحه‌های ‌‌چرم‌‌ شامل بوی‌های قوی و ماندگار چرم طبیعی و جیر هستند که حس استواری و قدرت را القا می‌کنند. در نهایت، رایحه‌های ‌‌میوه‌ای‌‌ نظیر توت فرنگی و سیب، بوی میوه‌ای و شادابی دارند که بیشتر در عطرهای زنانه استفاده می‌شوند. این دسته‌بندی‌ها به عطرسازان کمک می‌کند تا ترکیبات منحصربه‌فرد و هماهنگی ایجاد کنند و مصرف‌کنندگان نیز به‌راحتی عطر مورد علاقه خود را بیابند.

    بهترین رایحه عطر مردانه

    انتخاب بهترین رایحه عطر مردانه بستگی به سلیقه شخصی و موقعیت دارد، اما معمولاً رایحه‌های تلخ و چوبی به‌عنوان مناسب‌ترین رایحه‌ها برای مردان شناخته می‌شوند. این رایحه‌ها حس استواری، قدرت و اعتماد به نفس را القا می‌کنند و بوی ماندگار و جذابی دارند. رایحه‌های چوبی مانند چوب سدر و صندل به عطر عمق و گرما می‌بخشند، در حالی که رایحه‌های تلخ مانند چرم و تنباکو بویی قوی و مردانه دارند که حس لوکس و خاص بودن را افزایش می‌دهند. بنابراین، ترکیبی از رایحه‌های تلخ و چوبی می‌تواند بهترین انتخاب برای عطر مردانه‌ای باشد که همواره مورد توجه و تحسین قرار گیرد.

    بهترین رایحه عطر زنانه

    بهترین رایحه عطر زنانه معمولاً شامل ترکیبی از نوت‌های گل، میوه‌ای و چوبی است که حس زنانگی، طراوت و جذابیت را به ارمغان می‌آورد. رایحه‌های گل مانند رز، یاسمن و گاردنیا بویی لطیف و دلپذیر دارند که حس رمانتیک و ظرافت را تقویت می‌کنند. نوت‌های میوه‌ای نظیر توت فرنگی، هلو و تمشک بویی شاداب و جوانانه به عطر می‌بخشند و حس تازگی و نشاط را ایجاد می‌کنند. همچنین، رایحه‌های چوبی مانند چوب سدر و صندل به عطر عمق و ماندگاری می‌دهند و ترکیبی هماهنگ و غنی ایجاد می‌کنند. این ترکیب‌های منحصربه‌فرد بهترین رایحه‌های عطر زنانه را تشکیل می‌دهند که همواره مورد تحسین و توجه قرار می‌گیرند و حسی از شیک بودن و جذابیت را به ارمغان می‌آورند.

    انتخاب رایحه با توجه به فصل

    انتخاب رایحه مناسب برای هر فصل از سال، نیازمند درک دقیق ویژگی‌های بویایی و ترکیبات شیمیایی هر عطر است. هر فصل دارای شرایط جوی و حس و حال خاص خود است که می‌تواند تأثیر بسزایی بر تجربه بویایی داشته باشد. در ادامه به صورت تخصصی به انتخاب رایحه مناسب برای هر فصل می‌پردازیم:

    بهترین رایحه برای بهار‌‌

    در این فصل، طبیعت در حال شکوفا شدن است و هوا تازه و معتدل است. رایحه‌های گل، میوه‌ای و مرکباتی بهترین گزینه‌ها برای این فصل هستند. بوی گل‌های تازه نظیر رز، یاسمن و لیلیوم به دلیل حس طراوت و شادابی‌ای که القا می‌کنند، بسیار مناسب هستند. همچنین، رایحه‌های مرکباتی مانند ترنج و لیمو، بویی تازه و شاداب به عطر می‌دهند که با هوای بهاری همخوانی دارد.

    بهترین رایحه برای ‌‌تابستان‌‌

    در فصل تابستان، هوا گرم و غالباً مرطوب است. رایحه‌های سبک و خنک مانند مرکباتی، آبی و دریایی بهترین گزینه‌ها برای این فصل هستند. بوی‌های مرکباتی نظیر پرتقال و گریپ‌فروت به دلیل حس تازگی و انرژی‌ای که دارند، مناسب هستند. همچنین، رایحه‌های آبی و دریایی که حس خنکی و تازگی را القا می‌کنند، در عطرهای تابستانی بسیار محبوب هستند.

    بهترین رایحه برای پاییز‌‌

    در این فصل هوا خنک و گاهی مرطوب است و طبیعت به رنگ‌های گرم و زمین‌گرایش پیدا می‌کند. رایحه‌های چوبی، ادویه‌ای و شرقی به‌عنوان بهترین گزینه‌ها برای این فصل شناخته می‌شوند. بوی چوب‌های نظیر سدر و صندل حس گرما و عمق را القا می‌کنند. همچنین، رایحه‌های ادویه‌ای مانند دارچین و میخک و ترکیبات شرقی مانند عنبر و وانیل حس گرما و راحتی را در هوای خنک پاییزی به ارمغان می‌آورند.

    بهترین رایحه برای ‌‌زمستان‌

    در فصل زمستان، هوا سرد و خشک است و رایحه‌های گرم و ماندگار بهترین گزینه‌ها برای این فصل هستند. رایحه‌های چوبی، چرم و شرقی به دلیل حس گرما و لوکسی که القا می‌کنند، بسیار مناسب هستند. بوی چوب‌های عمیق و گرم نظیر وتیور و سدر به عطر ماندگاری و گرما می‌بخشند. همچنین، رایحه‌های شرقی شامل مشک، عنبر و وانیل حس راحتی و گرمای دلپذیری را در هوای سرد زمستانی ایجاد می‌کنند.

    انتخاب رایحه با توجه به محیط

    انتخاب رایحه مناسب با توجه به محیط می‌تواند تأثیر بسزایی در تجربه بویایی و ارتباطات اجتماعی داشته باشد. برای محیط‌های کاری و رسمی، رایحه‌های ملایم و غیرتهاجمی مانند مرکباتی یا گل‌های تازه انتخاب مناسبی هستند تا حس طراوت و تمرکز را تقویت کنند. در محیط‌های اجتماعی و مجالس، رایحه‌های غنی‌تر و پیچیده‌تر مانند چوبی، شرقی یا ادویه‌ای می‌توانند جذابیت و حضور قوی‌تری را به ارمغان بیاورند.

    برای محیط‌های آرام و ریلکس مانند خانه یا طبیعت، رایحه‌های آرام‌بخش و ملایم نظیر گیاهان معطر یا گل‌های شیرین می‌توانند حس راحتی و آرامش را تقویت کنند. به این ترتیب، انتخاب رایحه مناسب با توجه به محیط می‌تواند نقش مهمی در بهبود تجربه بویایی و ایجاد تأثیر مثبت در موقعیت‌های مختلف داشته باشد.

    بیشتر بخوانید: آموزش عطرسازی

    رایحه ها به چند دسته تقسیم می شوند؟
    رایحه ها به چند دسته تقسیم می شوند؟

    سخن پایانی

    رایحه‌ها به‌عنوان عناصر پیچیده و چند‌بعدی، نقش حیاتی در تجربه‌های حسی و روانی ما ایفا می‌کنند. در پاسخ به این سوال که رایحه‌ها به چند دسته تقسیم می‌شوند؟ می‌توان گفت: با در نظر گرفتن ویژگی‌ها و ترکیبات شیمیایی، رایحه‌ها به دسته‌های مختلفی نظیر رایحه‌های گل، چوبی، شرقی، مرکباتی، چرم و میوه‌ای تقسیم می‌شوند. این دسته‌بندی‌ها نه‌تنها به عطرسازان کمک می‌کنند تا ترکیباتی هماهنگ و منحصربه‌فرد ایجاد کنند، بلکه به مصرف‌کنندگان نیز امکان می‌دهند تا با توجه به سلیقه و نیازهای خود، بهترین انتخاب را داشته باشند. آشنایی با این دسته‌بندی‌ها می‌تواند به افراد کمک کند تا درک بهتری از انواع رایحه‌ها داشته باشند و با انتخاب هوشمندانه‌تر، تجربه بویایی بهتری را رقم بزنند.

  • عطر چیست؟

    عطرها مولکول­های فرّاری هستند که پس از تبخیر و تبدیل به فاز گازی در هوا منتشر می­شوند و پس از ورود به حفره بینی و برخورد با سلّول­های گیرنده حسِّ شامّه، تجربه بویایی خوشی را برای انسان­ها ایجاد می­نمایند.

    امّا واژه عطر (Perfume یا Fragrance) یک مفهوم عام است که برای اشاره به تمامی محصولات خوش­بوکننده اعم از ادوکلن (eau de Cologne)، ادو تویلِت، (eau de Toilette) ادو پرفیوم، (eau de Perfume) روغن عطر (Perfume Oil یا Fragrance Oil) بیس معطّر (Base) استفاده می­شود.

    واژه عطر در معنای مضیّق خود بمعنی محصول خوشبوکننده پایه­الکلی با درجه خلوص حدوداً 40% است که در زبان انگلیسی به Perfume یا Extrait مشهور می­باشد.

    عطر در ابتدا صرفاً برای استفاده اشخاص طرّاحی و تولید می­شد (Fine perfumery، عطّرسازی فاخر) و فقط افراد متموّل به این محصول تجمّلاتی و گران­بها دسترسی داشتند. امّا با پیشرفت شیمی آلی و کاهش هزینه تولید موادِّ اوّلیّه معطّر، افزایش تولید، صنعتی و مکانیزه شدن فرآیند تولید و کاهش قیمتِ عطر تمام شده، این محصول به خانه‌­های افرادی با وضع مالی متوسّط رو به پایین وارد شد.

    در این مرحله در اروپا و غرب، فقط زنان از عطر استفاده می­نمودند و استفاده از عطر توسّط مردان، یک عمل مذمومِ زنانه تلقّی می­شد. امّا کم­کم سنّت­ها کنار رفت و استفاده از این مادّه آرایشی، توسّط مردان نیز رواج یافت.

    رفته رفته با ورود محصولات شوینده، آرایشی و بهداشتی، (Functional Product) به بازار، عطر بعنوان یک عامل ارتقادهندة فروش، پوشاننده بوی نامطبوع بیس محصول، مطبوع­سازی آن برای مشتری و نشان­دهنده کارکرد خوبِ محصولات به این صنعت راه پیدا نمود.

    هم ­اکنون اغلب شرکت­های عطرسازی، بیشتر سود خود را از فروش عطر برای محصولات مصرفی (شوینده، آرایشی و بهداشتی) در حجم عمده (هزاران تن در سال) بدست می­آورند و ساخت عطر برای استفاده­های شخصی، به یک فعّالیّت برای کسب اعتبار و پرستیژ تبدیل شده است.

    انواع عطر شخصی

    در میان عطرهای شخصی انواع مختلفی وجود دارد که برخی از آن­ها را ذیلاً تشریح می­نماییم:

    ۱. عطر عادّی

    عطرهای عادّی توسّط برندهای طرّاح (Designer Brand) مثل گِرلاین، کلوین کلین، شَنِل، دیور، رِولون، کوتی و … به بازار عرضه می­شوند. هدف­گیری این قبیل عطرها، بازار عمده است و معمولاً با طرح تبلیغاتی خیلی وسیع و پرهزینه مثل تبلیغ در تلویزیون همراه هستند. رنج قیمتی این قبیل عطرها به نحوی است که امکان فروش زیاد آن را فراهم می­سازد.

    ۲. عطر فاخر (Fine Fragrance)

    در تولید عطرهای عادّی که برای ارائه به بازار عمده و عموم مردم طرّاحی و تولید می­گردند یکی از ملاحظاتی که می­بایست رعایت گردد قیمت تمام شده پایین است تا بتواند بازار بیشتری بدست آورد.

    امّا برخی از عطرها، صرفاً برای مشتریان خاص و به سفارش ایشان طرّاحی و تولید می­شوند. در تولید این محصولات، از مواد اوّلیّة طبیعی، از جمله ’’اسانس روغنیِ‘‘ گل­هایی مانند رز، یاس، چوب صندل، ابسولوت گل مریم، اسانس روغنی چوب اگَر و دیگر موادّ اوّلیّه باکیفیّت و گران طبیعی استفاده می­شود.

    بسته‌بندی این محصولات شبیه به بسته­بندی جواهرات و با مقداری تزیین طلا و جواهر می­باشد. عصاره، بسته‌بندی و بطری این عطرها معمولاَ‌ دست­ساز بوده و برخی از عطّاران اروپایی صرفاً از راه تولید و فروش این نوع محصول امرار معاش می­نمایند.

    پادشاهان کشورها، روسای جمهور، مقامات دولتی، ثروتمندان و … از مشتریان این گونه عطرها بشمار می­روند.

    انواع عطر
    انواع عطر

    همان­گونه که برخی از طرّاحان معروف لباس مثل بیژن (Bijan) فقط با وقت قبلی و برای مشتریان خاص (امیر قطر، باراک اوباما، جورج دبلیو بوش، جورج هربرت واکر بوش، رونالد ریگان، بیل کلینتون، جیمی کارتر، ولادیمیر پوتین، جان کری، جورجیو آرمانی، آرنولد شوارتزنگر، مایکل جردن، تام کروز، آنتونی هاپکینز، شهرام ناظری) اقدام به طرّاحی لباس می­نمایند عطرهای فاخر نیز فقط بصورت محدود و برای افراد مشهور و متموّل و با سفارش قبلی طرّاحی و تولید می­شوند.

    ۳. نیش (Niche)

    واژه نیچه (ویژه) با برندها مرتبط است. نیچه متضادِّ بازار عمده است. این نوع عطرها مثل خودروهای لامبورگینی به تعداد اندک تولید می­شوند (البته بدون سفارش قبلی) و در فروشگاه­های زنجیره­ای در دسترس نمی­باشند و در تعداد محدودی از بوتیک­ها عرضه شده، فاقد تبلیغات تلویزیونی بوده و لزوماً گران نیستند. این عطرها به گونه‌­ای طرّاحی می­شوند که ممکن است همه‌­پسند نباشند و خیلی عمومیّت نیابند.

    هرچند ساخته­‌های شرکت رِولون، (Revlon) کوتی، (Coty) دانا، (Dana) گِرلاین، (Guerlain) شَنِل (Chanel) و دیور (Dior) گران هستند، امّا بدلیل عرضه عمده و کانال­های توزیع عمومی، نیش قلمداد نمی­شوند. این عطرها هرچند باکلاس­اند امّا در اغلب عطرفروشی­های دور دنیا (مثلاً در فری­شاپ­های فرودگاه­ها) قابل دسترس بوده و برای گروه بزرگی از خریداران هدف­گذاری شده­اند و به این دلیل ویژه قلمداد نمی­شوند.

    از آن­جا که هدف عطرهای ویژه، خوشنودسازی همه و تبدیل به بالاترین فروش نیست عطرساز آزادی بیشتری برای ابراز خلّاقیّت و ساخت چیزی که دوست دارد می­یابد. چرا که بازارِ هدف این قبیل عطرها، اغلب کارشناسان و متخصّصان عطر و افرادی هستند که در هنر عطرسازی حضور دارند و نه افرادی که صرفاً دوست  دارند خوشبو شوند. مثال­ها از این قبیل عبارتند از لِ لبو (Le Labo)، میسون فرانسیس کوردجیان (Maison Francis Kurdjian) کرید (Creed) و … است.

    ۴. عطر خصوصی، منحصر به فرد یا با عرضه محدود، (Private Line, Exclusive, Limited edition)؛

    برندهای طرّاح مشهور، برای اینکه بتوانند سهمی از بازار نیچه را به خود اختصاص دهند، عطرهایی بصورت خصوصی و به تعداد محدود عرضه می­نمایند و این عطرها را منحصر بفرد یا خصوصی یا عرضه محدود می­نامند.

    فرق این قبیل عطرها با عطرهای نیش این است که بصورت عمده و در همه جای دنیا در فروشگاه‌­های زنجیره­ای عرضه می­شوند.

    ۵. عطر بنام افراد مشهور (Celebrity)

    افراد مشهور برای اینکه بتوانند از نام و شهرت خود کسب درآمد کنند عطری از نوع خاص را به خانه ­های عطّرسازی و شرکت­های تولیدکننده سفارش می­دهند تا عطرِ مدّنظرشان در شرکت­های بزرگ طرّاحی و تولید شود. عطرها بنام فرد مشهور به بازار عرضه می­شوند. شاید بتوان گفت عطرِ افراد مشهور، در اصل یک نوع عطرِ عادّی است. مثال­هایی از این برندها بدین شرح می­باشد: مَدونا، لیدی گاژ، الیزابِت تیلور، دیوید بکام، آنتونیو باندراس و … .

    البته ممکن است کسانی عطر قدیمی (Vintage) و … را از انواع دیگر عطر بشمار آورند. امّا به دلیل تعداد کم این نوع عطرها ما آن را یکی از انواع بشمار نیاورده­ایم.

    منشأ موادِّ معطّره عطر:

    موادِّ اوّلیّه موجود در عطرها از دو منشأ طبیعی و شیمیایی بدست می­آیند که ساخت عطر زیبا در عین حال ماندگار، منتشرشونده و باثبات، بدون استفاده از موادِّ اوّلیّه شیمیایی تقریباً غیرممکن است.

    موادّ اوّلیّه طبیعی دارای دو ریشه‌­اند:

    1. ریشه گیاهی. موادِّ معطّر طبیعی گیاهی با روش­های جداسازی فیزیکی از قسمت­های مختلف گیاه مانند گل، ریشه، برگ، ساقه، تخم، میوه و … بدست می­آیند. مثال­هایی از این قبیل مواد بدین شرح می­باشد: اسانس روغنی گل رز، اسانس روغنی یاس، ابسولوت گل مریم، اسانس روغنی خِس­خِس، اسانس روغنی چوب صندل، اسانس روغنی تخم گشنیز، اسانس روغنی پوست مرکّبات (پرتقال،نارنگی، لیمو، لیمو سنگی و …) وانیل، اسانس روغنی اسطوخودّوس، اسانس روغنی چوب سِدر و …؛
    2. ریشه جانوری. برخی موادِّ اوّلیّه معطّر نیز از حیواناتی مانند مشک (از نافه آهوی ختن)، مشک زبّاد (از گربه زبّاد) و عنبر (از شکم نهنگ) جند بیدستر و … بدست می­آیند.
    مواد اولیه عطرها
    مواد اولیه عطرها

    استفاده از موادِّ اوّلیّه طبیعی با ریشه گیاهی به دلیل قیمت بالا، (مثل قیمت بالای اسانس روغنی گل رز) سخت بودن فرآیند استحصال آن (مثل شیوه عطرگیری روغنی برای بدست آوردن ابسولوت یاس) و جلوگیری از انقراض گونه­های گیاهی (مثل خطر انقراض چوبِ صندلِ شرقِ هند) کاهش یافته است. اسانس روغنی چوب اگَر (عود هندی) گران­ترین مادّه اوّلیّه معطّر دنیاست. ابسولوت گل مریم یکی از گران­ترین موادِّ اوّلیّه گل­بوی طبیعی (حدوداً 7000 پوند انگلیس در هر کیلو) است.

    همچنین استفاده از موادِّ اوّلیّه طبیعی با ریشه جانوری بدلیل قیمت بسیار گزاف و جلوگیری از خطر انقراض حیوانات مذکور تقریباً به صفر رسیده است. مشک گران­ترین مادّه اوّلیّه طبیعی با منشأ جانوری است.

    موادّ اوّلیّة شیمیایی:

    موادِّ معطّر شیمیایی مورد استفاده در عطرسازی تقریباً فقط از موادِّ آلی تشکیل شده‌اند. موادِّ آلی، ترکیبی از عناصر کربن، هیدروژن، معمولاً اکسیژن و برخی مواقع نیتروژن و به ندرت گوگرد یا کلر است. مواد معطّر شیمیایی بصورت صنعتی و بوسیله فعل و انفعالات شیمیایی به دست می‌آیند. مانند وانیلین، هلیوتروپین، کومارین، ’’فنیل اتیل‌الکل‘‘، گلکسولاید و … .

    موادّ موجود در عطر:

    مهم­ترین بخش عطرها که از نظر طرّاحی، سخت­ترین قسمت آن نیز به شمار می­آید، موادِّ معطّره آن است. امّا عطرها علاوه بر موادِّ معطّر که حدوداً 20% حجم عطر را تشکیل می­دهند، حاوی موادِّ دیگری نیز هستند که نوع مادّه و درصد آن بشرح ذیل می­باشد:

    1. حلّال؛ (حدوداً 70%)
    2. آب مقطّر؛ (حدوداً 7%)
    3. تثبیت کننده؛ (زیر 2%)
    4. آنتی اکسیدان. (زیر 1%)

    تقسیم­‌بندی عطرها بلحاظ نوعِ حلّال:

    1. عطرهای پایه الکلی؛ (Alcohol-Based)
    2. عطرهای پایه روغنی، (Oil-Based)
      حلّال موادِّ معطّر در عطرهای دسته اوّل، الکل (اتیل الکل) بوده و در عطرهای دسته دوّم، روغن (اعم از دی.پی.جی ، آی.پی.ام ، دی.ای.پی و …) نقش حلّال مواد معطّر را بازی می‌کند.

    عطرهای پایه‌الکلی به دلیل فرّاریّت بالای الکل، از انتشار بهتری به نسبت عطرهای پایه‌روغنی برخوردارند. یعنی از فاصله دورتری از منبع آن قابل استشمام می­باشند. ولی عطرهای پایه روغنی ماندگاری بیشتری به نسبت عطرهای پایه‌­الکلی دارند.

    البته عطرهای پایه‌­آب نیز برای کودکان که پوست حسّاسی دارند و دیگر افراد حسّاس به الکل تولید می­شود که بدلیل کارکرد پایین این نوع عطرها و تعداد کم این محصول که به بازار عرضه می­شود، نوع پایه‌آب را در تقسیم­بندی خود وارد ننموده­ایم.

    درصد خلوص عطر:

    برای شناسایی انواع عطرها، از نظر درصد خلوصِ موادِّ معطّر، از اسامی عرفی خاصّی استفاده می­شود. هرچند این استانداردها دقیقاً مشخّص و احصا نگردیده­اند، امّا بصورت تقریبی می­توان درجة خلوص را از نام انتخاب شده برای عطرها تشخیص داد. عطر بدون حلّال و دیگر مواد را بعضاً ’’روغن عطر‘‘ (Perfume Oil یا Fragrance Oil) که همان عطر 100% خالص است می­نامند.

    • درجـه خلــوص عـطـر (Perfume یا Extraite) بین 30 الـی 40%؛
    • مـایـع عـطـر (Eau de perfume) بین 20 الی 30%؛
    • مایع آرایش (Eau de Toilette) بین 10 الی 20%؛
    • مایع کلن (Eau de cologne) بین 5 الی 10% و
    • مایع بعد از اصلاح (After shave) بین 3 الی 5% می­باشد.

    درصد خلوص روی شیشه عطر، معمولاً با عبارت vol نمایش داده می­شود. البته این عدد نشان دهنده حجم الکل بکار رفته در عطر می­باشد که با کم کردن عدد vol از 100% می­توان درصد تقریبی موادِّ معطّر در عطر را تشخیص داد. مثلاً اگر عدد vol عطری 60% باشد درصد خلوص آن عطر 40% است. پس هرچه عدد vol کمتر باشد غلظت عطر بیشتر است و هرچه غلظت عطر بیشتر باشد، ماندگاری و شدّت رایحه آن افزایش می­یابد.

    درصد خلوص عطرها
    درصد خلوص عطرها

    در عطرهای ساخت کشور امارات مشاهده شده عدد vol را پایین نشان می­دهند. همچنین ادّعا می­کنند عطرشان از نوعِ perfume است ولی ماندگاری آن نشان می­دهد این ادّعا صحّت ندارد.

    عطرهای ساخته شده توسّط تولیدکنندگان آمریکایی، به نسبت عطرهای تولید شده در کشور فرانسه، از درصد خلوص بالاتری برخوردارند. مثلاً آمریکایی­ها مایع آرایش (Eau de Toilette) را نزدیک 10% خلوص و فرانسوی­ها همان نوع را با خلوصی نزدیک به 5% تولید می­نمایند.

    تفاوت عطر و ادوکلن (مایع کلن)

    اگر منظور از عطر، آن محصولِ پایه الکلی که بر روی آن کلمة perfume درج شده، (مفهوم مضیّق عطر) عطر به نسبت ادوکلن ماندگاری بیشتری دارد. چون درصد مادّة اوّلیه­اش بیشتر است. (درصد خلوص عطر، حدوداً 40 درصد و ادوکلن 10 درصد است) همچنین عطر دارای رایحه­ای سنگین­تر و بیشتر مورد پسند خانم­ها و ادوکلن سبک­تر و تر و تازه­تر و بیشتر مورد پسند آقایان است. یکی دیگر از دلایل استفاده از ادوکلن، علاوه بر خوشبو شدن، خنک شدن پوست که در اثر تبخیر الکل آب­دار از روی پوست حاصل می­شود می­باشد.

    ممکن است عطری مثلاً با 5 درصد غلظت از عطر دیگری با 15 درصد غلظت، ماندگاری بیشتری داشته باشد. این ماندگاری ممکن است بدلیل استفاده بیشتر از تثبیت­کننده‌­ها و نوت پایه باشد. مثلاً در مورد عطر سی.کی.وان یا هر عطر خاصِّ دیگری می­توان به جرات گفت نسخة عطر (perfume) سی.کی.وان از ادوکلن (eau de cologn) سی.کی.وان ماندگاری بیشتری دارد.

    تفاوت عطر و ادکلن
    تفاوت عطر و ادکلن

    برندها برای داشتن قیمت­های متنوّع (که افراد با وضعیّت مالی مختلف بتوانند عطرهایشان را خریداری نمایند) محصولات­شان را با غلظت­ها و نسخه‌های متفاوتی به بازار عرضه می­کنند. (خانم­ها عطرهای غلیظ­تر می­پسندند و مردان عطرهای رقیق­تر) همچنین در نسخه‌­های غلیظ­تر از موادِّ اوّلیّه باکیفیّت­تر و گران­تر استفاده می­شود. در نتیجه قیمت تمام شدة نسخة رقیق­تر پایین­تر از قیمت تمام شدة نسخة غلیظ­تر می­باشد.

    استفاده از مواد اوّلیّه طبیعی و مصنوعی در عطرها:

    اسانس روغنی پوستِ مرکّبات، بسیار فرّار بوده و بسیار سریع خراب می­شوند. در عطرهای کنونی، روغن طبیعی مرکّبات با بیس­های (مجموعه‌­ای از موادِّ) شیمیایی که همان بو را دارند جایگزین گردیده­اند. البته هنوز از برخی روغن­های مرکبات استفاده می­شود.

    حتّی جایی که جایگزین­های شیمیایی استفاده می­گردد، برای غنا بخشیدن به عطر، مقدار بسیار کمی موادِّ اوّلیّه طبیعی نیز اضافه می­شود تا بتواند خشونت و زنندگی بوی موادِّ صنعتی را کم کند. مثلاً روغن خِس خِس (vetiver) که هنوز هم در عطرها استفاده می­شود با vetiveryl acetat که نوع صنعتی آن است همراه می­گردد. یا اسانس روغنی میخک (clove) طبیعی همراه با eugenol مصنوعی که رایحة میخک دارد استفاده می­شود.

    موادِّ اوّلیّه طبیعی، حاوی تعداد بسیار زیادی مادّه در حجم کم هستند که باعث افزایش کیفیّت بویایی عطر می­شوند. مثلاً روغن یک گل طبیعی از تقریباً 7 الی 8 مادّه اصلی هرکدام فرضاً به نسبت 10% تشکیل شده ولی در کنار این ساختار بنیادین، تعداد نسبتاً زیادی مادّه (مثلاً حدوداً 400 مادّه) در حجم کم در روغن وجود دارد. پس یک بیس رز مصنوعی که از ترکیب حدوداً 20 مادّه صنعتی درست شده به هیچ وجه نمی­تواند از لحاظ کیفیّت بویایی جایگزین روغن طبیعی بشود.